يحيى دولت آبادى
346
حيات يحيى ( فارسى )
نقشه سلطنت احمد شاه به خودى خود منحل مىشود بىآنكه كشمكشى را دربر داشته باشد دوم آنكه به اين ترتيب از زحمت آينده قانون اساسى ما كه نمونهاش را در گذشته ديدهاند و نظر مرحمتى به آن ندارند در كارهاى سياسى و اقتصادى كه با اين مملكت خواهند داشت آسوده ميشوند و در قانون اساسى كه بعد نوشته شود انگشت خواهند رسانيد كه اختيارات وسيع كنونى بملت داده نشود و در مقابل منافع فرض شدهء آنها سدى نبوده باشد بعلاوه كه تصور ميكنند اين عنوان جمهورى بىاساس اغفالى خواهد بود براى روس بلشويك در صورتى كه روسها از اين موضوع غافل نيستند چنان كه به زودى ميخوانيد . بهرحال زمزمهء جمهورىطلبى يك مرتبه بگوشها ميرسد و سردار سپه عاشق مقام سلطنت و فعال مايشائى جمهوريخواه ميگردد و مستبدين شاهپرست بيش از مليون جمهوريخواه حقيقى سنگ جمهورىطلبى را به سينه ميزنند و علنى ديده مىشود از سفارت انگليس كه هرچه هست امپراطورى است تبليغات جمهورى تراوش مىكند و از سفارت روس بلشويك كه غير از جمهوريت چيزى نيست هرچه شنيده مىشود بر ضد اين جمهوريت است و فاش به همه كس ميگويند اين مقدمه سلطنت استبدادى و لغو كردن قانون اساسى است . بهرصورت عنوان جمهوريت در مجلس شوراى ملى و در خارج انقلاب شديد در اذهان و افكار توليد مينمايد و عموم ملت خواهان حقيقى و حتى جمهوريخواهان آنها از اين عنوان اظهار تنفر شديد مينمايند محافظهكاران و متعصبين در مذهب هم كه هريك به جهتى با اين عنوان مخالفت دارند نيز با آنها هم صدا شده سنگر بزرگى در مقابل پيشرفت اين نقشهء سردار سپه و كاركنان او بسته مىشود . در اينحال سردار سپه به خيال ميفتد عدهئى از مليون خوشنام را وادارد ذهن عوام را از تبليغات مخالفين خالى كرده با قلم و زبان بتشويق خلق براى قبول جمهوريت بپردازند نگارنده را هم يكى از آن اشخاص تصور مىكند . آخر شبى است يكى از كاركنان سردار سپه كه شخص باشرافتى شناخته نشده وارد شده اطلاع ميدهد فردا صبح زود حضرت اشرف انتظار ملاقات شما را دارند .